Co siać, sadzić i zbierać w polskim ogrodzie — miesiąc po miesiącu, z najlepszymi dniami według faz księżyca.
Styczeń
Zima — w ogrodzie spokój. Planuj nasadzenia i zamawiaj nasiona, otrząsaj śnieg z gałęzi krzewów, dokarmiaj ptaki, doglądaj roślin doniczkowych i przechowywanych plonów. Pod koniec miesiąca możesz wysiać na rozsadę paprykę i seler (pod oświetleniem).
- 🌕07.01.2023 — Pełnia: Pełnia — poza sezonem prac w gruncie; doglądaj roślin doniczkowych.
- 🌗14.01.2023 — Ostatnia kwadra: Księżyc ubywa — cięcie drzew w dni bezmrozowe, przekopywanie grządek.
- 🌑21.01.2023 — Nów: Odpoczynek — planowanie ogrodu, porządki i przegląd nasion.
- 🌓29.01.2023 — Pierwsza kwadra: Poza sezonem siewu do gruntu — możliwy wysiew na rozsadę pod osłonami.
Luty
Wysiew na rozsadę pod osłonami: papryka, bakłażan, seler, por, a pod koniec miesiąca pomidory. W dni bezmrozowe cięcie jabłoni i grusz. Przegląd przechowywanych warzyw i cebul.
- 🌕05.02.2023 — Pełnia: Pełnia — poza sezonem prac w gruncie; doglądaj roślin doniczkowych.
- 🌗13.02.2023 — Ostatnia kwadra: Księżyc ubywa — cięcie drzew w dni bezmrozowe, przekopywanie grządek.
- 🌑20.02.2023 — Nów: Odpoczynek — planowanie ogrodu, porządki i przegląd nasion.
- 🌓27.02.2023 — Pierwsza kwadra: Poza sezonem siewu do gruntu — możliwy wysiew na rozsadę pod osłonami.
Marzec
Start sezonu. Rozsada: pomidory, kapusta, sałata. Do gruntu (gdy gleba obeschnie): groch, bób, marchew, pietruszka, cebula, rzodkiewka, szpinak. Cięcie krzewów jagodowych, grabienie i wapnowanie.
- 🌕07.03.2023 — Pełnia: Pełnia — podlewanie i pielęgnacja; na zbiory jeszcze za wcześnie.
- 🌗14.03.2023 — Ostatnia kwadra: Księżyc ubywa — sadź rośliny korzeniowe (marchew, buraki, czosnek), przycinaj i nawoź.
- 🌑22.03.2023 — Nów: Odpoczynek gleby — pielenie, odchwaszczanie i przekopywanie.
- 🌓29.03.2023 — Pierwsza kwadra: Księżyc przybywa — siej i sadź warzywa plonujące nad ziemią (liściowe i owocowe).
Kwiecień
Wysiew do gruntu: marchew, buraki, sałata, rzodkiewka, koper, groch. Sadzenie ziemniaków, cebuli dymki i czosnku jarego. Sadzenie krzewów i bylin. Hartowanie rozsady.
- 🌕05.04.2023 — Pełnia: Pełnia — podlewanie i pielęgnacja; na zbiory jeszcze za wcześnie.
- 🌗13.04.2023 — Ostatnia kwadra: Księżyc ubywa — sadź rośliny korzeniowe (marchew, buraki, czosnek), przycinaj i nawoź.
- 🌑20.04.2023 — Nów: Odpoczynek gleby — pielenie, odchwaszczanie i przekopywanie.
- 🌓27.04.2023 — Pierwsza kwadra: Księżyc przybywa — siej i sadź warzywa plonujące nad ziemią (liściowe i owocowe).
Maj
Po 15 maja (zimni ogrodnicy) sadź rośliny ciepłolubne: pomidory, ogórki, cukinia, dynia, fasola, papryka. Wysiew fasoli i ogórków do gruntu. Pikowanie, pierwsze pielenie i podlewanie.
- 🌕05.05.2023 — Pełnia: Pełnia — podlewanie i pielęgnacja; na zbiory jeszcze za wcześnie.
- 🌗12.05.2023 — Ostatnia kwadra: Księżyc ubywa — sadź rośliny korzeniowe (marchew, buraki, czosnek), przycinaj i nawoź.
- 🌑20.05.2023 — Nów: Odpoczynek gleby — pielenie, odchwaszczanie i przekopywanie.
- 🌓27.05.2023 — Pierwsza kwadra: Księżyc przybywa — siej i sadź warzywa plonujące nad ziemią (liściowe i owocowe).
Czerwiec
Podlewanie i pielenie. Sukcesywny wysiew sałaty, rzodkiewki i fasoli. Pierwsze zbiory: rzodkiewka, sałata, szczypior, truskawki. Usuwanie wilków (bocznych pędów) u pomidorów.
- 🌕03.06.2023 — Pełnia: Pełnia — dobry czas na zbiór ziół i owoców oraz podlewanie.
- 🌗11.06.2023 — Ostatnia kwadra: Księżyc ubywa — sadź rośliny korzeniowe (marchew, buraki, czosnek), przycinaj i nawoź.
- 🌑18.06.2023 — Nów: Odpoczynek gleby — pielenie, odchwaszczanie i przekopywanie.
- 🌓26.06.2023 — Pierwsza kwadra: Księżyc przybywa — siej i sadź warzywa plonujące nad ziemią (liściowe i owocowe).
Lipiec
Zbiory: ogórki, cukinia, bób, groch, porzeczki, maliny, wiśnie. Podlewanie w upały rano lub wieczorem. Wysiew na jesienny zbiór: rzodkiewka, sałata, koper, cykoria.
- 🌕03.07.2023 — Pełnia: Pełnia — dobry czas na zbiór ziół i owoców oraz podlewanie.
- 🌗10.07.2023 — Ostatnia kwadra: Księżyc ubywa — sadź rośliny korzeniowe (marchew, buraki, czosnek), przycinaj i nawoź.
- 🌑18.07.2023 — Nów: Odpoczynek gleby — pielenie, odchwaszczanie i przekopywanie.
- 🌓25.07.2023 — Pierwsza kwadra: Księżyc przybywa — siej i sadź warzywa plonujące nad ziemią (liściowe i owocowe).
Sierpień
Zbiory: pomidory, papryka, fasola, wczesne jabłka i śliwki. Wysiew na jesień i zimę: sałata, szpinak, roszponka. Sadzenie truskawek. Suszenie ziół.
- 🌕01.08.2023 — Pełnia: Pełnia — dobry czas na zbiór ziół i owoców oraz podlewanie.
- 🌗09.08.2023 — Ostatnia kwadra: Księżyc ubywa — sadź rośliny korzeniowe (marchew, buraki, czosnek), przycinaj i nawoź.
- 🌑16.08.2023 — Nów: Odpoczynek gleby — pielenie, odchwaszczanie i przekopywanie.
- 🌓24.08.2023 — Pierwsza kwadra: Księżyc przybywa — siej i sadź warzywa plonujące nad ziemią (liściowe i owocowe).
- 🌕31.08.2023 — Pełnia: Pełnia — dobry czas na zbiór ziół i owoców oraz podlewanie.
Wrzesień
Zbiory: dynie, kapusta, buraki, marchew, jabłka, gruszki. Sadzenie czosnku ozimego (koniec września), wysiew roszponki i szpinaku. Dobry czas na sadzenie krzewów i drzew.
- 🌗07.09.2023 — Ostatnia kwadra: Księżyc ubywa — sadź rośliny korzeniowe (marchew, buraki, czosnek), przycinaj i nawoź.
- 🌑15.09.2023 — Nów: Odpoczynek gleby — pielenie, odchwaszczanie i przekopywanie.
- 🌓22.09.2023 — Pierwsza kwadra: Księżyc przybywa — siej i sadź warzywa plonujące nad ziemią (liściowe i owocowe).
- 🌕29.09.2023 — Pełnia: Pełnia — dobry czas na zbiór ziół i owoców oraz podlewanie.
Październik
Zbiór przed przymrozkami: dynie, ostatnie pomidory, marchew, buraki, pory. Sadzenie cebul kwiatowych (tulipany, żonkile) oraz drzew i krzewów. Grabienie liści, okrywanie roślin wrażliwych.
- 🌗07.10.2023 — Ostatnia kwadra: Księżyc ubywa — sadź rośliny korzeniowe (marchew, buraki, czosnek), przycinaj i nawoź.
- 🌑14.10.2023 — Nów: Odpoczynek gleby — pielenie, odchwaszczanie i przekopywanie.
- 🌓22.10.2023 — Pierwsza kwadra: Księżyc przybywa — siej i sadź warzywa plonujące nad ziemią (liściowe i owocowe).
- 🌕29.10.2023 — Pełnia: Pełnia — dobry czas na zbiór ziół i owoców oraz podlewanie.
Listopad
Przygotowanie do zimy: okrywanie bylin i róż, kopczykowanie, ostatnie sadzenie czosnku i cebul kwiatowych, zabezpieczenie pni przed gryzoniami. Przekopanie pustych grządek.
- 🌗05.11.2023 — Ostatnia kwadra: Księżyc ubywa — cięcie drzew w dni bezmrozowe, przekopywanie grządek.
- 🌑13.11.2023 — Nów: Odpoczynek — planowanie ogrodu, porządki i przegląd nasion.
- 🌓20.11.2023 — Pierwsza kwadra: Poza sezonem siewu do gruntu — możliwy wysiew na rozsadę pod osłonami.
- 🌕28.11.2023 — Pełnia: Pełnia — poza sezonem prac w gruncie; doglądaj roślin doniczkowych.
Grudzień
Zima. Otrząsaj śnieg z gałęzi, dokarmiaj ptaki, sprawdzaj przechowywane plony i planuj ogród na przyszły rok. Chroń rośliny wrażliwe przed mrozem.
- 🌗05.12.2023 — Ostatnia kwadra: Księżyc ubywa — cięcie drzew w dni bezmrozowe, przekopywanie grządek.
- 🌑12.12.2023 — Nów: Odpoczynek — planowanie ogrodu, porządki i przegląd nasion.
- 🌓20.12.2023 — Pierwsza kwadra: Poza sezonem siewu do gruntu — możliwy wysiew na rozsadę pod osłonami.
- 🌕27.12.2023 — Pełnia: Pełnia — poza sezonem prac w gruncie; doglądaj roślin doniczkowych.
Jak korzystać z kalendarza
Górny opis każdego miesiąca to realne prace w polskim ogrodzie (strefa mrozoodporności 6–7). Daty faz księżyca wskazują dodatkowo najlepszy moment na dany typ prac: przy przybywającym księżycu lepiej udają się rośliny plonujące nad ziemią, przy ubywającym — korzeniowe, sadzenie i cięcie.
Terminy są orientacyjne — dostosuj je do pogody w Twoim regionie (na północy i w górach sezon zaczyna się później).
Kalendarz ogrodnika 2023 to praktyczny przewodnik po pracach w ogrodzie, dostosowany do warunków klimatycznych Polski. Podpowiada, co i kiedy siać, sadzić, przycinać i zbierać — miesiąc po miesiącu, z uwzględnieniem faz Księżyca.
Prace w ogrodzie miesiąc po miesiącu
Wiosną (marzec–maj) wysiewamy rozsady, sadzimy warzywa i przycinamy krzewy. Latem (czerwiec–sierpień) pielęgnujemy, podlewamy i zbieramy pierwsze plony. Jesienią (wrzesień–listopad) sadzimy cebule kwiatowe i zabezpieczamy rośliny na zimę. Zimą planujemy nowy sezon i dbamy o narzędzia.
Ogrodnictwo według faz Księżyca
W tradycji biodynamicznej prace planuje się według faz Księżyca: na Księżyc przybywający (od nowiu do pełni) sieje się rośliny owocujące nad ziemią, a na Księżyc ubywający (od pełni do nowiu) — rośliny korzeniowe. To wskazówka pomocnicza; kluczowe pozostają pogoda i temperatura gleby.
Najczęstsze pytania
Kiedy zacząć siać w Polsce?
Pierwsze rozsady (np. pomidory, papryka) wysiewa się pod osłonami już w lutym–marcu. Do gruntu większość warzyw trafia od kwietnia, po ustąpieniu ryzyka przymrozków — pełnia bezpieczeństwa to okres po tzw. zimnych ogrodnikach (połowa maja).
Czy warto kierować się fazami Księżyca?
Fazy Księżyca traktuj jako wskazówkę uzupełniającą. W polskim klimacie o powodzeniu upraw decydują przede wszystkim temperatura gleby, długość dnia i pogoda.
