Święta i dni wolneDzień Solidarności i Wolności 2026: 46. rocznica Sierpnia'80
31 sierpnia 2026, w poniedziałek, Polska obchodzi 46. rocznicę porozumień sierpniowych. Sprawdź, jak zaczął się Sierpień'80, co dzieje się w Gdańsku i czy to dzień wolny od pracy.
31 sierpnia 2026 roku, w poniedziałek, Polska po raz kolejny obchodzi Dzień Solidarności i Wolności – 46. rocznicę podpisania porozumień sierpniowych w Stoczni Gdańskiej. To dzień, który zaczął się od strajku w obronie zwolnionej z pracy Anny Walentynowicz, a zakończył się porozumieniem zmieniającym bieg historii Europy Środkowo-Wschodniej.
Sierpień 1980: jak zaczął się strajk w Stoczni Gdańskiej
Fala niepokojów społecznych, która doprowadziła do podpisania porozumień sierpniowych, nie zaczęła się wcale w Gdańsku. Do pierwszych strajków doszło już w połowie lipca w Świdniku i Lublinie, na skutek podwyżki cen mięsa i jego przetworów sprzedawanych w sklepach i stołówkach zakładowych, a strajki zaczęły się rozprzestrzeniać na okoliczne regiony, by w końcu wystąpić na terenie całego kraju. Wówczas strajkowało już ok. 80 tysięcy osób w 177 zakładach pracy, choć głównym żądaniem były wciąż podwyżki płac.
Punktem zwrotnym stał się Gdańsk. Strajk w Stoczni Gdańskiej zorganizowali działacze opozycyjnej organizacji, powstałej w 1978 r. – Wolnych Związków Zawodowych Wybrzeża, założonej przez członka KSS KOR Bogdana Borusewicza, wśród współzałożycieli byli Lech Wałęsa, Andrzej Gwiazda, Anna Walentynowicz i Krzysztof Wyszkowski. Właśnie w obronie Anny Walentynowicz, zwolnionej z pracy za działalność opozycyjną na 5 miesięcy przed przejściem na emeryturę, 14 sierpnia 1980 r. wybuchł strajk na kilku wydziałach stoczni. Wkrótce dołączył do niego zwolniony wcześniej z pracy Lech Wałęsa, który stanął na czele protestu.
Postulaty strajkujących spisano w nocy z 16 na 17 sierpnia, a 21 postulatów Międzyzakładowego Komitetu Strajkowego zostało spisanych na drewnianych tablicach przez Arkadiusza Rybickiego i Macieja Grzywaczewskiego, członków Ruchu Młodej Polski, i wywieszonych na bramie nr 2 Stoczni Gdańskiej 17 sierpnia 1980 r. Najważniejszy z nich, dotyczący utworzenia wolnych związków zawodowych, budził największe obawy władzy. Kilka dni później do rozmów przystąpiła komisja rządowa, a 28 sierpnia MKS reprezentował już blisko 700 tysięcy strajkujących pracowników z 700 zakładów w całej Polsce.
Cztery porozumienia sierpniowe i podpis w Gdańsku
Porozumienia sierpniowe to w rzeczywistości cztery odrębne dokumenty. Jako pierwsze porozumienie podpisano 30 sierpnia w Szczecinie, a kolejne w Jastrzębiu-Zdroju (3 września) i w Hucie Katowice (11 września). Za datę symboliczną uznaje się jednak 31 sierpnia – dzień podpisania porozumienia gdańskiego, które stało się punktem odniesienia dla całego ruchu.
Dokument końcowy w Sali BHP Stoczni Gdańskiej podpisali przewodniczący Międzyzakładowego Komitetu Strajkowego Lech Wałęsa oraz reprezentujący rząd PRL wicepremier Mieczysław Jagielski. Porozumienie kończyło 18 dni strajku okupacyjnego i otwierało drogę do rejestracji niezależnego związku zawodowego. Wśród najważniejszych ustaleń znalazły się m.in. zgoda na powstanie samorządnych związków zawodowych, prawo do strajku, ograniczenie cenzury oraz zobowiązanie władz państwowych do ponownego zatrudnienia osób zwolnionych z pracy po wydarzeniach z 1970 i 1976 roku.
Skala protestu była bezprecedensowa jak na warunki bloku komunistycznego. W efekcie porozumień, już we wrześniu 1980 roku zarejestrowano Niezależny Samorządny Związek Zawodowy „Solidarność”, do którego w krótkim czasie przystąpiło kilka milionów Polaków. Waga tych wydarzeń została doceniona także w wymiarze międzynarodowym – w 2003 r. sierpniowe postulaty zostały wpisane na listę UNESCO najważniejszych dokumentów świata, a oryginalne tablice z postulatami można dziś oglądać w Europejskim Centrum Solidarności w Gdańsku, gdzie trafiły w 2014 roku.
Dzień Sybiraka 2026: Apel Poległych 17 września w kraju
6 min czytania →Jak powstało święto państwowe 31 sierpnia
Dzień Solidarności i Wolności nie istniał w kalendarzu od razu po 1989 roku. Dzień 31 sierpnia został ustanowiony świętem państwowym przez Sejm Rzeczpospolitej Polskiej w dniu 27 lipca 2005 roku, a więc w ćwierćwiecze podpisania porozumień. Dzień Solidarności i Wolności obchodzony był po raz pierwszy w 25. rocznicę Porozumień Sierpniowych, 31 sierpnia 2005 roku, a główne uroczystości od początku odbywają się w Gdańsku.
Ustawa miała podkreślić rangę wydarzeń sprzed lat. Jak zapisano w uzasadnieniu, święto ma przypominać wysiłek dających świadectwo wierności idei Polski niepodległej i stanowić hołd dla osób, które przyczyniły się do powstania i zwycięstwa „Solidarności” oraz odbudowania suwerennej Rzeczypospolitej Polskiej. W 2026 roku obchodzimy już 46. rocznicę tamtych wydarzeń, a samo święto państwowe funkcjonuje w polskim kalendarzu od ponad dwóch dekad.
Warto pamiętać, że w tym samym tygodniu przypada jeszcze jedna rocznica związana z tamtym okresem – 1 września to nie tylko rozpoczęcie roku szkolnego, ale też rocznica wybuchu II wojny światowej. Gdańsk i Pomorze łączą więc na przełomie sierpnia i września dwie ważne dla historii Polski daty, co widać także w programie tamtejszych obchodów.
Program obchodów w Gdańsku – czego się spodziewać
Organizatorzy zwykle ogłaszają szczegółowy program dopiero na kilka dni przed 31 sierpnia, dlatego pełnej agendy na 2026 rok na razie brak. Warto jednak znać schemat, według którego od lat wyglądają te obchody, bo pozwala on zaplanować ewentualny wyjazd do Trójmiasta. Główne uroczystości nadal odbywają się na Pomorzu, w tym spotkanie w Stoczni Gdańskiej z udziałem prezydenta, premiera i członków „Solidarności”, składanie kwiatów w miejscach pamięci, nabożeństwo.
Punktem kulminacyjnym w ostatnich latach było symboliczne otwarcie historycznej Bramy nr 2 Stoczni Gdańskiej, odbywające się tradycyjnie w samo południe. W 45. rocznicę porozumień, w 2025 roku, uroczystości pod bramą połączono z posiedzeniem NSZZ „Solidarność” w Europejskim Centrum Solidarności, gdzie wręczono odznaczenia zasłużonym działaczom, a program dnia obejmował też spotkania z bohaterami Sierpnia'80, debaty, spacery historyczne po wystawie stałej ECS oraz wydarzenia towarzyszące, takie jak koncerty czy pokazy filmowe.
Osoby planujące odwiedziny Gdańska w tym terminie powinny śledzić stronę Europejskiego Centrum Solidarności bliżej daty – to tam zwykle publikowany jest szczegółowy harmonogram. Dla mieszkańców innych regionów kraju dobrą alternatywą jest sprawdzenie lokalnych wydarzeń rocznicowych, bo obchody odbywają się też m.in. w Szczecinie, Jastrzębiu-Zdroju czy Dąbrowie Górniczej, czyli w miastach, gdzie podpisywano pozostałe porozumienia sierpniowe.
Czy 31 sierpnia to dzień wolny od pracy?
To pytanie wraca co roku i odpowiedź jest jednoznaczna: nie. Dzień ten nie jest dniem wolnym od pracy, mimo że ma status święta państwowego. W polskim Kodeksie pracy katalog dni ustawowo wolnych jest zamknięty i 31 sierpnia się w nim nie znajduje – to dzień pamięci i refleksji, a nie dzień odpoczynku dla pracowników i uczniów.
W 2026 roku sprawa jest prosta również z kalendarzowego punktu widzenia, bo w 2026 roku Dzień Solidarności i Wolności przypada na 31 sierpnia (poniedziałek). Dla większości firm i instytucji oznacza to zwykły dzień roboczy, choć niektóre urzędy czy instytucje kultury mogą organizować krótkie uroczystości upamiętniające rocznicę bez wpływu na godziny pracy. Warto to odróżnić od pytań o inne sierpniowe daty – Wniebowzięcie Najświętszej Maryi Panny 15 sierpnia jest dniem ustawowo wolnym, ale Dzień Solidarności i Wolności już nie.
Skoro 31 sierpnia 2026 wypada w poniedziałek, nie ma też mowy o klasycznym „długim weekendzie” wynikającym z tej daty – to zwyczajny początek tygodnia. Jeśli jednak zależy ci na dłuższym odpoczynku pod koniec wakacji, warto zerknąć na pełne zestawienie dni wolnych od pracy w 2026 roku oraz sprawdzić, kiedy w tym roku da się jeszcze zorganizować długi weekend, zanim zacznie się jesienny rytm pracy i szkoły.
Jak zaplanować ten dzień i resztę urlopowego lata
Nawet jeśli 31 sierpnia nie daje formalnego wolnego, to dobry moment, żeby przy okazji uporządkować kalendarz na resztę roku. Koniec sierpnia to dla wielu rodzin ostatnie dni przed powrotem do szkolnej rutyny, a dla pracowników – czas na wykorzystanie zaległych dni urlopowych przed jesienią. Jeśli planujesz jeszcze wyjazd w tym sezonie, planer urlopu na 2026 rok pomoże rozłożyć pozostałe dni wolne tak, by nie przepadły.
Rocznica porozumień sierpniowych to też dobra okazja, by z dziećmi czy młodszymi członkami rodziny porozmawiać o historii najnowszej Polski – zwłaszcza że dla pokolenia urodzonego po 1989 roku Sierpień'80 jest już wyłącznie historią z podręcznika, a nie osobistym wspomnieniem. Wizyta w Europejskim Centrum Solidarności czy spacer historyczny po Stoczni Gdańskiej mogą być ciekawszą lekcją niż niejeden podręcznik.
Jeśli interesują cię inne ważne daty i mniej oczywiste rocznice w polskim kalendarzu, zajrzyj też na nasz blog – regularnie piszemy o świętach nietypowych, długich weekendach i wydarzeniach, które warto zaznaczyć w kalendarzu z wyprzedzeniem. Pełny wykaz świąt na 2026 rok, zarówno tych ustawowo wolnych, jak i tych, które – jak Dzień Solidarności i Wolności – mają charakter symboliczny, znajdziesz w naszym kalendarzu świąt.
W skrócie
- 31 sierpnia 2026 (poniedziałek) to 46. rocznica podpisania porozumień sierpniowych w Stoczni Gdańskiej.
- Dzień Solidarności i Wolności to święto państwowe od 2005 roku, ale nie jest dniem wolnym od pracy.
- Porozumienia sierpniowe to cztery dokumenty: Szczecin (30 sierpnia), Gdańsk (31 sierpnia), Jastrzębie-Zdrój (3 września) i Huta Katowice (11 września).
- Główne obchody tradycyjnie odbywają się w Gdańsku, przy Bramie nr 2 Stoczni Gdańskiej i w Europejskim Centrum Solidarności.
Źródła
Najczęstsze pytania
Czy 31 sierpnia 2026 jest dniem wolnym od pracy?
Nie. Dzień Solidarności i Wolności jest świętem państwowym, ale nie znajduje się na liście dni ustawowo wolnych od pracy określonej w Kodeksie pracy. W 2026 roku wypada dodatkowo w poniedziałek, czyli w zwykły dzień roboczy.
Ile lat mija w 2026 roku od porozumień sierpniowych?
31 sierpnia 2026 roku mija 46 lat od podpisania porozumienia gdańskiego kończącego strajki z sierpnia 1980 roku i otwierającego drogę do powstania NSZZ „Solidarność”.
Kto podpisał porozumienie gdańskie w 1980 roku?
Porozumienie w Sali BHP Stoczni Gdańskiej podpisali przewodniczący Międzyzakładowego Komitetu Strajkowego Lech Wałęsa oraz wicepremier rządu PRL Mieczysław Jagielski, reprezentujący komisję rządową.
Gdzie odbywają się główne obchody Dnia Solidarności i Wolności?
Od pierwszych obchodów w 2005 roku główne uroczystości organizowane są w Gdańsku, przede wszystkim przy historycznej Bramie nr 2 Stoczni Gdańskiej oraz w Europejskim Centrum Solidarności, gdzie odbywają się spotkania z uczestnikami wydarzeń, debaty i wystawy.
Czym różni się Dzień Solidarności i Wolności od innych sierpniowych świąt?
W przeciwieństwie do Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny (15 sierpnia), które jest dniem ustawowo wolnym od pracy, Dzień Solidarności i Wolności ma charakter wyłącznie symboliczny i upamiętniający, bez wpływu na godziny pracy czy nauki.
